Zwemmen geeft je hersenen een onverwachte unieke oppepper

Zwemmen geeft je hersenen een onverwachte unieke oppepper.

Het is alleen nog de vraag waarom zwemmen zoveel beter is dan aerobe activiteiten. Wetenschappers zijn op zoek naar het antwoord.

Zwemmen geeft je hersenen een onverwachte unieke oppepper, man in het zwembad

Diverse onderzoeken hebben inmiddels aangetoond dat aerobe oefening kan helpen om schade die ontstaat bij het ouder worden te verminderen [Bron]. 

Bijzonder is echter dat er steeds meer aanwijzingen zijn dat zwemmen een unieke oppepper geeft aan de gezondheid van je hersenen.

Het is in onderzoek al eerder aangetoond dat zwemmen veel goeds kan doen voor je gezondheid.

Regelmatig zwemmen verbetert je geheugen, je stemming en je cognitieve functies [Bron]. Ook bij schade in je hersenen die ontstaan is door stress, kan zwemmen helpen die schade te herstellen en nieuwe neurale verbindingen in de hersenen te maken [Bron]. 

Waarom geeft zwemmen je hersenen een oppepper?

Hoe het kan dat juist zwemmen zo’n enorme positieve uitwerking heeft op de gezondheid van je hersenen is voor wetenschappers nog steeds niet helemaal duidelijk. Maar er zijn wel aanwijzingen die in een bepaalde richting wijzen.

Beschadigde hersencellen zijn te herstellen

Heel lang was het idee dat onder wetenschappers leefde dat beschadigde hersencellen niet meer konden worden vervangen. Dit beeld bleef tot in de jaren 60 van de vorige eeuw in stand. 

Vanaf die tijd kregen onderzoekers steeds meer bewijzen dat ook in hersenen van volwassen mensen (en dieren) nieuwe neuronen ontstonden. Dit is het proces dat bekend staat als neurogenese. Nu is aangetoond dat neurogenese kan worden bevorderd door het doen van aerobe activiteiten.  

Zwemmen in open water
Zwemmen geeft je hersenen een onverwachte unieke oppepper, hardlopen is ook een aerobe activiteit

Aerobe activiteiten zijn activiteiten waarbij ademhaling en hartslag langere tijd hoger zijn. Je kunt hierbij denken aan fietsen of hardlopen, maar ook roeien. Veel mensen kennen deze activiteiten ook onder de naam ‘cardio training’. En dus met name zwemmen geeft je hersenen een onverwachte unieke oppepper.

Doordat nieuwe neuronen in de hersenen kunnen ontstaan, kan hersenbeschadiging ongedaan worden gemaakt of worden hersteld. En dit proces kun je helpen door regelmatig aan aerobe activiteiten zoals zwemmen te doen [Bron]. 

Hoe kan aerobe activiteit hersenbeschadiging ongedaan maken?

Als je je inspant, stimuleer je de aanmaak van een bepaald eiwit dat een cruciale rol lijkt te spelen bij het vermogen van hersenen om zich aan te passen. In de wetenschap noemen dit neurale plasticiteit. Dit vermogen stimuleert je leren en geheugen.

Aerobe oefening bevordert ook de afgifte van specifieke chemische boodschappers die neurotransmitters worden genoemd. Eén van de belangrijke neurotransmitter waar al het nodig onderzoek naar is gedaan, is serotonine. Heb je een hoog niveau aan serotonine in je hersenen, dan vermindert dat depressie en angst vermindert.

Oké, maar het ging over zwemmen.

Wat is nu zo speciaal aan dat baantjes trekken in het water?
 

Zwemmen geeft je hersenen een onverwachte unieke oppepper; spiergebruik bij zwemmen

Van zwemmen is al heel lang bekend dat het ontzettend goed is voor je lichaam. Bij zwemmen worden alle grote spiergroepen betrokken en ook je hart moet flink aan de slag. Hierdoor neemt de bloedstroom in je lichaam toe. 

Deze grotere bloedstroom kan ervoor zorgen dat er meer endorfine in je lichaam kan worden afgegeven. Endorfine is de natuurlijke pijnstiller in ons lichaam. Maar endorfine zorgt ook voor dat fijne gevoel dat je kunt hebben ná een fikse fysieke inspanning.

Om onderzoek te doen naar wat zwemmen kan betekenen voor gezonde hersenen, hebben onderzoekers gebruik gemaakt van ratten. Dit omdat de hersenen van ratten grote gelijkenissen vertonen met de hersenen van mensen. 

Rat wordt gebruikt om onderzoek te doen naar effecten van zwemmen

De ratten werden getraind om een uur per dag te zwemmen en dat vijf dagen achter elkaar. Met deze proef hoopten de onderzoekers te kunnen achterhalen hoe lang de gunstige effecten van zwemmen zouden aanhouden.

Waterdoolhof

Het team testte de ratten door ze laten zwemmen in een waterdoolhof met een verborgen platform. Ratten kregen zes pogingen om het platform te vinden. 

Na slechts zeven dagen zwemtraining zagen de onderzoekers dat de ratten steeds minder fouten gingen maken. Daaruit trokken ze de conclusie dat bij de ratten in die tijd zowel het korte als het lange termijn geheugen was verbeterd.

Als dit vertaald kan worden naar menselijke hersenen, zou zwemmen gebruikt kunnen worden om leer- en geheugenschade veroorzaakt door bepaalde hersenziektes bij mensen te herstellen.

Zwemmen geeft je hersenen een onverwachte unieke oppepper

Bij ratten dus. Maar mag je deze resultaten bij ratten zomaar vertalen naar mensen?

De sprong van studies bij ratten naar mensen is groot, maar er is inmiddels ook onderzoek gedaan bij mensen. Een team onderzoekers onderzocht de impact die zwemmen had op de mentale scherpte bij ouderen. Dit is echter een te klein onderzoek geweest om daar algemene conclusies aan te kunnen verbinden.

Verder is er nog een studie waarin werd gekeken naar de verschillen in cognitie tussen atleten op het land en jongvolwassen zwemmers. Het bleek dat 20 minuten schoolslag zwemmen in een matig tempo bij beide groepen zorgde voor een verbetering in aandacht en concentratie.

Een andere onderzoeksgroep heeft onlangs gekeken naar het verband tussen fysieke activiteit en hoe kinderen nieuwe woordenschat leren. 

Onderzoekers leerden kinderen van 6-12 de namen van onbekende voorwerpen. Daarna testten ze hun nauwkeurigheid bij het herkennen van die woorden na het doen van drie activiteiten: kleuren (rustactiviteit), zwemmen (aerobe activiteit) en een CrossFit-achtige oefening (anaerobe activiteit) gedurende drie minuten.

crossfit training

Zwemmen heeft wel degelijk een positieve invloed

Ze ontdekten dat de nauwkeurigheid van kinderen veel hoger was voor woorden die werden geleerd na het zwemmen in vergelijking met kleuren en CrossFit, wat resulteerde in hetzelfde niveau van herinnering. Hier blijkt toch wel een duidelijk voordeel van zwemmen in vergelijking met rustactiviteit en CrossFit.

Hier kun je alleen wel de vraag bij stellen of als de kinderen 3 minuten een andere aerobe activiteit hadden gedaan, bijvoorbeeld hardlopen, of de resultaten dan niet hetzelfde zouden zijn geweest.

Het grote voordeel van zwemmen

Wat zwemmen voorheeft op andere aerobe activiteiten is dat het voor veel mensen tot op hoge leeftijd te beoefenen is, ook voor mensen die door bijvoorbeeld overgewicht beter niet kunnen gaan hardlopen. In die zin heeft zwemmen dus wel een paar streepjes voor op andere aerobe activiteiten.

Eeuwenlang zijn mensen op zoek geweest naar een fontein van de jeugd. Je zou kunnen concluderen dat “gewoon” zwemmen misschien wel het dichtst in de buurt komt. Dus de volgende keer dat je in de buurt van een zwembad bent, maak dan meteen van de gelegenheid gebruik om je hersenen een onverwachte unieke oppepper te geven.

Lees ook het artikel Een fascinerende blik in je hersenen tijdens het sporten

Er is veel dat je zelf kunt doen om je hersenen in optimale conditie te krijgen en te houden.

Door goed voor je hersenen te zorgen kun je ernstige hersenziektes als dementie, ziekte van Alzheimer en Parkinson helpen voorkomen.

Kijk op Je brein in optimale conditie of klik op de afbeelding.

Plaats een reactie